Bipolar Bozukluk Nedir? Bipolar Bozukluğun Belirtileri Nelerdir?

bipolar bozukluk nedir-belirtileri nelerdir

Günlük yaşamda herkesin duygusal dünyasında inişler-çıkışlar olur. Duygularımız öfke, sevinç, üzüntü, coşku, keder, huzursuzluk ve endişe arasında gidip gelir. Ancak bipolar bozuklukta yaşamsal olaylarla kısmen veya tamamen ilişkisiz olarak uzun süren ve yoğun duygudurum değişimleri olur. Bu değişimler düşünceleri, duyguları, fiziksel sağlığı, davranışları ve kişinin işlevlerini, yaşamını etkiler. Yani bipolar bozukluk duygularda, düşüncelerde, enerjide ve davranışlarda aşırı değişikliklerle giden ve tedavi edilebilen bir ruhsal bozukluktur.

Bipolar Bozukluk Kişinin Herhangi Bir Hatasından Ya Da Kişiliğindeki Güçsüzlükten Kaynaklanmaz. Tedavi Edilebilir Tıbbi Bir Bozukluktur.

Mani/hipomani nedir?

Temel belirtiler aşırı neşeli, bazen öfkeli, coşkulu bir duygudurum; düşünce, konuşma ve hareketlerde hızlanma ve benlik kabarmasıdır. Belirtilerin en az 4-7 gün sürmesi gerekir; belirtileri gün boyu sürer ve kişinin ilişkilerini ve işlevlerinin bozulmasına yol açar.

  • Kişi kendini aşırı mutlu ve taşkın, enerjisini artmış hisseder, bazen de aşırı öfkeli olabilir.
  • Az uykuya rağmen çok fazla enerjiktir.
  • Diğerlerinin yetişemeyeceği kadar hızlı konuşur.
  • Düşüncede hızlanma olur, zihninde düşünceleri hızla akmaya başlar.
  • Konsantrasyon kaybı vardır, dikkati çabuk dağılır.
  • Kendine güveni artmıştır.
  • Kendini güçlü, önemli, diğerlerinden üstün görür.

Fazla para harcama, hediyeler alma, ısmarlama, cinsel aktivitede artma, alkol kullanımında artma, hızlı araba kullanma, kumar oynama, aşırı miktarlarda iş yapma (planlar ve projeler) gibi davranış değişiklikleri görülebilir.

Bu durum bazen sanki hastalık değilmiş gibi gelir; “gerçek kişiliğine şimdi kavuşmuş” gibidir. Daha ağır durumlarda gerçekte olmayan sesler duymak, nesneler görmek gibi halüsinasyonlar ve dış gerçeklikle ilişkisiz yanlış inanışlar ve düşünceler (şüphecilik, takip edildiğini düşünmek, kendini önemli ve üstün özellikleri olan biri zannetmek vb.) görülür.

Hipomani maninin daha hafif formudur. Hipomanik dönemde kişi aşırı keyiflidir, her zamankinden daha iyi hisseder, bu dönemde daha üretkendir. Belirtiler hasta veya yakınları tarafından fark edilebilir ancak manide olduğu kadar hayatı güçleştirmez. Kişi genelde bu durumundan hoşnuttur ve ilaçlarını bile kesebilir. Bu dönemden sonra birden mani veya depresyon gelişebilir.

Depresif dönem nedir?

Temel belirtiler çökkünlük, derin üzüntülü bir duygudurum; düşünce, konuşma ve hareketlerde yavaşlama ve durgunluk; değersizlik, güçsüzlük, isteksizlik, karamsarlıktır. Belirtiler en az 2 hafta sürmelidir; hemen hemen her gün ve gün boyu sürmesi ve kişinin ilişkilerini ve işlevlerini bozması gerekir. Duygu alanında çökkünlük, üzüntülü durum; sinirlilik; uyumak isteme; sosyallikte azalma; kendine güvende azalma, değersizlik, suçluluk duyguları; zevk-haz alamama; halsizlik, yorgunluk vardır. Düşünce alanında karamsar düşünceler; alınganlık; kararsızlık; dikkat dağınıklığı; özkıyım düşünceleri, girişimleri vardır. Davranış alanında uyku bozukluğu; iştah değişikliği; enerji azlığı; günlük işleri sürdürmede güçlük; çevreden uzaklaşma, içe kapanma görülür.

Belirtileri özetleyecek olursak:

  • Üzgün, kederli hisseder veya normalde zevk aldığı şeylere karşı ilgisini kaybeder.
  • Kendine bakımı azalır.
  • Çok uyumaktan veya hiç uyuyamamaktan, sabah çok erken uyanmaktan yakınır.
  • İştah kaybı veya artışı görülür.
  • Dikkatini toplamada veya karar vermede güçlükler yaşar.
  • Unutkanlıktan şikâyet eder.
  • Kendini değersiz, suçlu hissedebilir.
  • Enerji kaybı vardır. Halsizlik ve yorgunluk hisseder.
  • İntihar, ölüm düşünceleri olabilir.

Karma (ya da mikst) dönem nedir?

Gün içinde sıkça değişen mani ve depresyon belirtilerinin aynı anda yaşanmasıdır. Bazı hastalar bu dönemlerin hepsi ile zaman zaman karşılaşırken, bazı hastalar sadece manik dönem veya depresyon ve hipomani dönemleri yaşıyor olabilir.

Bipolar bozukluk duygudurum ve davranışı etkileyen ciddi bir ruhsal hastalıktır.

Kimi zaman, bipolar bozuklukta olduğu gibi ruhsal durumla ilgili yakınmaların, etkilenen kişilerin güçsüzlüğü ya da karakter sorunlarıyla ilgili olduğu kabul edilir. Bu doğru değildir. Nasıl ki diyabetli ya da artritli kişiler hastalıklarını kendileri seçmiyorlarsa bipolar bozukluğu olan kişiler de hastalıklarını kendileri seçmezler. Bipolar bozukluk beyinde bir şeyler yolunda gitmediğinde ortaya çıkar. Bu kimsenin hatası değildir ve suçlanacak kimse yoktur.

Aslında bipolar bozukluk en yaygın ruhsal hastalıklardan biridir. Dünyada %3 – %5 arasında erişkin bu hastalıktan etkilenmektedir. Bu hastalık kadınlar, erkekler, çocuklar yani herkeste görülebilir.

Çoğunda bu durum yıllarca sürer. Bazen bir ömür devam eder, bazen yatışır, bazen de aylar hatta yıllar sonra bile tekrarlayabilir.

Bipolar bozuklukla yaşamak zordur. Bu durum, bu bozuklukla yaşayan kişiler için olduğu kadar bakım verenler, arkadaşlar ve aile üyeleri için de geçerlidir.

Bu bozukluk duygudurumda, yoğun mutsuzluktan enerji dolu taşkınlığa, çaresizlik hisleriyle birlikte kıpır kıpır ve enerjik olduğu karma duyguduruma varan ciddi değişikliklere yol açar. Psikiyatristler ‘depresyon’ ya da ‘depresif atak’ sözcüklerini bipolar bozuklukta görülen mutsuzluk olarak tarif ederlerken; ‘mani’ ya da ‘manik atak’ sözcüklerini de taşkınlığı tanımlamak için kullanırlar. Taşkınlığın ‘hipomani’ diye bilinen daha hafif bir formu da vardır.

Bu duygudurumlar uzun haftalar veya aylarca sürebilir, ‘normal’ olarak değerlendirilebilecek duygudurum dalgalanmalarının ötesine de geçebilir.

Sıklıkla geçimsiz davranışlar, bozulmuş ilişkiler ve okul ya da iş performansında ciddi kısıtlılıklarla sonuçlanır. Ne yazık ki bu bozukluk adil olmayan ayrımcılığa ve dışlanmaya yol açabilecek bir damgalama taşır. Tüm bunlar yaşam kalitesini belirgin bir şekilde düşürür.

İyi olan tarafı, bipolar bozukluğun tanısı bir kez konduğunda, tüm bu negatif sonuçlardan kurtulunabilir. Duygudurumdaki şiddetli dalgalanmalar etkin tedavilerle kontrol altına alınabilir. Böylece hastalar ve etrafındakiler hayatlarını geri kazanmaya başlayabilirler.

Bipolar Bozukluk Hastası mıyım?

Bipolar bozukluğun talihsiz yanlarında biri pek çok hastanın yıllarca yanlış tanılarla takip edilmiş ya da hiç tanı almamış olmasıdır. Bu da yetersiz tedavi aldıkları ya da hiç almadıkları anlamına gelmektedir. Ruhsal durumları gitgide kötüleşir, fiziksel sağlıkları da bozulabilir ve onların ve çevrelerindekilerin yaşamlarına fark edilmeyen zararlar verilebilir.

Bu nedenlerle erken tanı çok önemlidir. Ancak bipolar bozukluk kendi kendinize tanı koymaya çalışabileceğiniz bir hastalık değildir. Doğru tanı için doktorunuza danışmanız gerekir.

Bu kitap gibi rehber kitaplarda belirtiler ve risk faktörleri listelerini bulabilirsiniz. İnternette hastalığınızı değerlendirmenize yardımcı olacağını iddia eden pek çok site vardır, ancak bunlar sadece kabaca fikir verir. Uygun tıbbi değerlendirmenin yerini tutamazlar.

Aslında bipolar bozukluktaki belirtilere benzer belirtilere sahip pek çok durum olabilir. Bu nedenle eğer ruh sağlığınızla ilgili her hangi bir sorununuz varsa, gecikmeden bir doktora başvurmak çok önemlidir.

Bipolar Bozukluk Benzeri Semptomlar İçin Diğer Açıklamalar

  • Tiroid bezi ile ilgili sorunlar
  • Yetersiz beslenme (bazı vitamin eksiklikleri -örneğin D vitamini- depresif belirtilerle ilişkili olduğu bulunmuştur)
  • Tıbbi tedavilerin yan etkileri (kortizon gibi)
  • Madde kullanımı (kokain, esrar, ekstazi)
  • Diğer depresyon çeşitleri
  • Diğer duygudurum ya da davranış bozuklukları (Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu gibi)
  • Diğer hastalıklar

Erken belirti ve bulgular

Bipolar bozukluk çok farklı belirti ve bulgularla başlayabilir ve bu bireyden bireye farklılıklar gösterir. Tek başına bu belirtilerden hiç biri bipolar bozukluğunuz olduğu anlamına gelmez. Ancak, bu belirtilerden bazılarının aynı anda olduğunu fark ederseniz, ya da manik belirtilerden depresif belirtilere kaydığınızı hissederseniz, tıbbi yardım için başvurmalısınız.

Mani belirtileri

  • Kendine güvende artış
  • Yargılamanın bozulması
  • İritabilite (kavgaya yatkınlık)
  • Gergin ya da ani hareketler
  • Uyku ihtiyacının azalması
  • Enerji artışı
  • Aşırı para harcama
  • Yapabilecekleri ile ilgili gerçekdışı inanışlar
  • Libido (cinsel dürtü) artışı
  • Konuşma hızı ve içeriğinde normale göre artış
  • Yabancılarla tartışmaya başlama
  • Taşkın duygudurumu (aşırı coşkulu), hayalperest ve hiç olmadığı kadar iyi hissetme
  • Çok gülme (komik olmayan şeylere bile)
  • Pek çok yeni ve heyecan verici fikre sahip olma
  • Bir düşünceden diğerine atlama
  • Odaklanma (konsantrasyon) güçlüğü
  • Düşünmeden hızlı kararlar verme
  • Pek çok değişiklik ve plan yapma
  • Geceleri geç saatlerde diğerlerini telefonla arama
  • Çok fazla alkol tüketme ya da ilaç kötüye kullanma

Depresyon Belirtileri

  • Üzgün, sıkıntılı ya da boşlukta hissetme
  • Neredeyse tüm etkinliklere karşı ilgi ve isteğin kaybolması
  • Baş etme güçlükleri
  • İyi düşünememek-unutkan olmak, düşüncenin yavaşlaması
  • Uykuya dalmakta güçlük ve erken uyanmak
  • Uyku artışı. Tüm günü yatakta geçirmek
  • Belirgin kilo artışı ya da kaybı
  • Artmış ya da azalmış iştah
  • Enerji yoksunluğu
  • Çoğu zaman yorgun hissetme
  • Aşırı endişelenme ve tükenmiş hissetme
  • Fiziksel sağlığın bozulması
  • Dış görünüşünü ihmal etmek-tuhaf ya da uygunsuz giyinmek
  • Kişisel bakımını, temizliğini ihmal etmek
  • Günlük rutin işleri yapmakta yetersizlik
  • İntihar düşünceleri
  • Odaklanamama-kitap okumada güçlük, TV bile izleyememe

Bipolar bozukluk hastaları bazen aynı anda hem manik hem de depresif belirtilerden yakınabilir. Bu, ‘karma dönem’ diye adlandırılır. Örneğin, çok hareketli ve sinirli hissediyor, çok konuşuyorken, aynı zamanda üzgün ve umutsuz hissediyor olabilirsiniz.

DSM-V’e göre bipolar bozukluğun sınıflandırılması

İkiuçlu (Bipolar) ve İlişkili Bozukluklar

  • İkiuçlu (Bipolar) I Bozukluğu
    • Mani Dönemi
    • Hipomani Dönemi
    • Yeğin (Major) Depresyon Dönemi
  • İkiuçlu (Bipolar) II Bozukluğu
    • Hipomani Dönemi
    • Yeğin (Major) Depresyon Dönemi
  • Siklotimi Bozukluğu
  • Maddenin/İlacın Yol Açtığı İkiuçlu ve İlişkili Bozukluk
  • Başka Bir Sağlık Durumuna Bağlı İkiuçlu ve İlişkili Bozukluk
  • Tanımlanmış Diğer Bir İkiuçlu ve İlişkili Bozukluk
  • Tanımlanmamış İkiuçlu ve İlişkili Bozukluk

ICD-10’a göre Bipolar Duygulanım Bozukluğu

F31 Bipolar duygulanım bozukluğu

Duygu durum ve aktivite düzeylerinin anlamlı derecede bozulduğu nöbetler vardır. İki veya daha çok nöbet tarafından hastalık karakterize edilir. Bu bozukluk bazen duygu durumda coşku, enerji ve aktivitede artma (hiponami veya mani). Diğerlerinde; duygu durumda çökme, enerji ve aktivitede azalmadır (depresyon). Hiponami veya maninin yineleyen nöbetleri bipolar (F31.8) olarak sınıflandırılır.

Dâhil: manik-depresif

  • hastalık
  • psikoz
  • reaksiyon

Hariç: bipolar bozukluk, tek manik nöbet (F30.-)

siklotimi (F34.0)

F31.0 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet hiponamik Hasta şimdi hiponamiktir. Geçmişte en az bir defa başka bir duygulanım bozukluğu geçirilmiş olmalıdır. (Hiponamik, manik, depresif veya karma)

F31.1 Bipolar duygulanım bozukluğu, psikotik belirtisiz şimdiki nöbet manik Hasta şimdi maniktir. Psikotik belirtisizdir (F30.1 de olduğu gibi). Geçmişte en az bir defa başka duygulanım bozukluğu geçirmiş olmalıdır (hiponamik, manik, depresif veya karışık).

F31.2 Bipolar duygulanım bozukluğu, psikotik belirtili şimdiki nöbet manik Hasta şimdi maniktir. Psikotik belirtilidir. (F30.2 de olduğu gibi), geçmişte en az bir defa başka duygulanım bozukluğu geçirmiş olmalıdır (Hiponamik, manik depresif veya karma).

F31.3 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet hafif veya orta şiddetli depresyon Hasta şimdi depresiftir. Hafif veya orta şiddette nöbetlerden biri depresif nöbet olarak vardır. (F32.0 ve F32.1). Geçmişte en az bir defa hiponamik, manik veya karışık duygulanım nöbeti geçirilmiş olduğu kanıtlanmıştır.

F31.4 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet psikotik belirtisiz ağır depresyon Hasta şimdi depresiftir. Psikotik belirtisiz ciddi depresif nöbet (F32.2) vardır. Geçmişte en az bir defa hiponamik, manik veya karışık duygulanım nöbeti geçirilmiş olduğu kanıtlanmıştır.

F31.5 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet psikotik belirtili ağır depresyon Hasta şimdi depresiftir. Psikotik belirtili ciddi depresif nöbettir (F32.3). Geçmişte en az bir defa hiponamik, manik veya karışık duygulanım nöbeti geçirdiği kanıtlanmıştır.

F31.6 Bipolar duygulanım bozukluğu, şimdiki nöbet karışık Geçmişte hastanın en az bir defa hiponamik manik, depresif veya karışık duygulanım nöbeti geçirmiş olduğu kanıtlanmıştır. Şimdiki nöbette manik, hiponamik ve depresif belirtiler karışık biçimde, bir arada görülmekte veya birinden diğerine hızlı bir değişim göstermektedir.

Hariç: karışık tip duygulanım nöbeti (F38.0)

F31.7 Bipolar duygulanım bozukluğu, remisyonda Geçmişte hastanın en az bir defa hiponamik, manik veya karışık duygulanım nöbeti geçirdiği kanıtlanmıştır. En azından bir defa duygulanım nöbeti buna ilave olmuştur. (hiponamik, manik, depresif veya karışık). Fakat şu anda aylardan beri anlamlı duygu durum bozukluğunda sıkıntısı yoktur. Koruyucu tedavi esnasında iyileşme döneminin süreleri burada kodlanmalıdır.

F31.8 Bipolar duygulanım bozuklukları, diğer

Bipolar II bozukluk

Yineleyen manik nöbetler

F31.9 Bipolar duygulanım bozukluğu, tanımlanmamış

Not: Bu yazı internetteki çeşitli kaynaklardan yararlanılarak hazırlanmış derleme bir çalışmadır.

Kaynaklar:

1- http://www.meine-steps.de/fileadmin/templates/pdf/Turkish_Bipolar.pdf

2- Kaynak: http://www.bipolarturkiye.org/docs/kilavuz1.doc

3- 3- Amerikan Psikiyatri Birliği (2013) Mental bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı, 5. Baskı (DSM 5), Çev. Ed., Ertuğrul Köroğlu. Ankara: Hekimler Yayın Birliği.

Bipolar Bozukluk Forumuna Gitmek İçin Tıklayınız…

About Psk.Dr.Sezai Kalafat 35 Articles
1967 Karadeniz Ereğli’si doğumluyum. İlk, orta ve lise eğitimimi burada tamamladım. 1993 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Psikoloji bölümünden Psikolog unvanıyla mezun oldum. 1996 yılında Ondokuz Mayıs Üniversitesinde yüksek lisansımı, 2012 yılında da İstanbul Üniversitesinde Doktoramı tamamladım. 1993-2016 yılları arasında üniversitede akademik personel olarak görev yaptım. Aldığım Eğitimler (Eğitimi Veren, Eğitimin Konusu, Eğitimci, Eğitim Tarihi sırasında verilmiştir): 1- PSİKONET, Şema Terapi: Model ve Teknikler eğitimi, Psikiyatrist Dr. H. Alp Karaosmanoğlu, Ekim 2013; 2- CBTISTANBUL, Kognitif Terapi İlkeleri & Depresyon Tedavisinde Uygulanması, Dr. Emel Stroup, Kasım 2013; 3- CBTISTANBUL, Kognitif Terapinin Anksiyete Tedavisinde Uygulanması, Dr. Emel Stroup, Aralık 2013; 4- CBTISTANBUL, Kognitif Terapi Yönelimli Klinik İlk Görüşme & Terapi Becerileri, Dr. Emel Stroup, Eylül 2014.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*